Issue 4 - September/October 2026

/Turn

an excerpt from THE STRONGEST WOMAN IN THE WORLD by Steinunn G. Helgadóttir

Viðskiptavinur dagsins pantaði sjálfur tíma þegar hann lá á líknardeildinni og það vildi svo heppilega til að það hafði losnað hjá mér, því konan sem átti tímann hætti við að deyja þegar krabbameinsæxli á lokastigi hvarf fyrir eitthvert kraftaverk.

Ég sagði honum frá þessu þegar við töluðum saman í símann. Kannski batnar þér líka, sagði ég glaðlega. Nei, ég hef fengið það sem ég vil, af hverju heldur þú að konunni hafi allt í einu batnað? sagði hann.

Og nú er hann kominn til mín í svartri flúraðri kistu í ofur stærð. Mjósleginn búkurinn er ekki stærri en á barni og hann er sveipaður í dumbrauða skikkju. Á höfðinu sem virð ist allt of stórt er skrítin gyllt húfa og hendurnar eru krepptar utan um kross yfir brjóstinu.

Þú ert aldeilis vel til hafður, get ég ekki stillt mig um að segja.

Ég er eins og ég á að vera, sem er meira en maður getur sagt um þig, segir hann strangur.

Hvað áttu við? spyr ég. Ég er bara í hvíta vinnusloppnum mínum.

Einmitt, segir hann.

Þetta ætlar ekki að verða auðveldur kúnni, ég er farin að sjá eftir konunni sem batnaði.

Hvað má svo bjóða þér? Viltu eitthvað sérstakt? spyr ég. Já, ég vil að þú skreppir suður í Hafnir og talir við dóttur mína. Hún hefur fengið fyrirmæli og veit hvað á að gera. Hvaða Hafnir? Ég get hringt í hana ef þú vilt.

Nei, þú átt að fara. Hún talar aldrei í síma. Og þú hlýtur að hafa heyrt talað um Hafnir á Reykjanesi?

Auðvitað. Er hún heyrnarlaus?

Nei, en hún er góð og vel upp alin stúlka og lætur ekki heiminn trufla sig.

Ég þegi. Hvað er að karlpeningnum sem verður á vegi mínum þessa dagana? Eins og endalaust þrasið heima sé ekki nóg? Þolinmæði mín er á þrotum og mig langar að hrista þennan freka karlfausk/lík.

Stilltu þig, segir hann. Ég er reiðubúinn að borga þér tvöfalt ef þú skreppur og talar við dóttur mína. Bíður með að klára þetta þar til á morgun.

Reyndar væri bara gaman að komast í burtu, fara í bíltúr en hann skal fá að borga fyrir það þó mig gruni að hann sé nískur. Og ég er engan veginn upp alin.

Áttfalt, segi ég.

Fjórfalt, segir hann.

Sexfalt, segi ég og hann samþykkir það, veit sem er að hann er ekki í góðri samningastöðu.

Úti er hlýtt og hálfskýjað og það er gott að keyra sem leið liggur í Hafnirnar. Yfir veginum fram undan tifar draumkennd tíbrá og ég kveiki á útvarpinu en slekk strax á hressilegu kvenröddinni sem segir frá því hvernig hún losaði sig við neikvæðar hugsanir.

Þegar ég kem á áfangastað kem ég strax auga á húsið því upp úr öðrum gaflinum rís turn sem grípur athyglina. Í honum hangir klukka og ég sé ekki betur en hún sé eins og þessar sem eru víða í sveitakirkjum landsins.

Við útihurðina er hins vegar engin dyrabjalla, bara stór dyrahamar sem er eins og hrútshaus.

Það glymur hátt þegar ég lem hamrinum í plötuna og ég heyri létt fótatak nálgast áður en dyrnar opnast. Komdu inn, segir konan áður en ég get heilsað. Hún er grönn og hnarreist, dökkt sítt hárið er grásprengt og ég elti hana inn í tómlega stofu. Það er óskaplega heitt þarna inni enda logar í stórum og sérkennilegum arni sem fyllir eitt hornið. Á arinhillunni er fornfálegt silfurtrompett. Sendi pabbi þig? spyr hún bara og ég kinka kolli. Ég var búin að lofa að ganga frá þessu eins og hann vildi. Það er mikilvægt þegar maður í hans stöðu deyr, segir hún. Hvaða stöðu? spyr ég.

Hann var prestur í Söfnuði Gamla testamentisins. Ég hef aldrei heyrt neitt um þann söfnuð. Er hann stór? Við vorum tólf, nú er ég ein eftir, segir konan. Hvar eru hin? spyr ég eins og kjáni.

Þau eru dáin. Konan bendir mér að setjast við lítið borð. Þetta er að verða hálfóhugnanlegt og ímyndunaraflið æðir af stað með mig.

Hvernig dóu þau?

Konan ypptir öxlum. Nú – þau urðu gömul og dóu. Ég var yngst.

Mér léttir. Já, það verður alltaf einhver að verða síðastur, segi ég hressilega og tek upp litlu vasabókina mína og penna. Ert þú þá prestur núna í þessum söfnuði?

Hún verður hissa. Ég er kona, segir hún. Konur verða ekki prestar, né heldur aðrir sem eru ekki líkamlega fullkomnir. Ég reyni að láta sem ekkert sé og opna vasabókina. Mér skilst að hann vilji láta jarða sig á einhvern sérstakan hátt? Já, eins og sæmir afkomanda Arons.

Hvaða Arons?

Úr Gamla testamentinu. Aðeins afkomendur Arons geta orðið prestar.

Var pabbi þinn ekki íslenskur?

Jú, en hann var andlegur afkomandi Arons.

Ég kinka kolli eins og ég hafi oft heyrt svona áður. Og hvað gerum við þá?

Við byrjum á fórninni.

Það er gott að finna bíllyklana hringla í vasanum. Og hverju ætlar þú að fórna? spyr ég kæruleysislega. Geit. Eiginlega átti þetta að vera hrútur en fólk sem er að flytja úr bænum þurfti að losa sig við geitina svo ég fékk hana fyrir lítið. Hún er bundin í garðinum við útigrillið. Konan bendir út um gluggann þar sem rólyndisleg geit nagar grasið hjá gömlu heimatilbúnu útigrilli. Það er eldur í grillinu og þó það sé léttir að heyra þetta með geitina er mér ekki rótt.

Hvernig fer það fram? spyr ég.

Við gerum þetta bara á hefðbundinn hátt, segir hún snúðug. Það er verst að þú ert búin að snerta föður minn, ég vil ekki láta óhreinka hann og það væri betra að láta mig um umbúnaðinn, aðeins skyldmenni og prestar mega ganga frá þeim sem eru látnir.

Ég ræski mig. Það var nú hann sem falaðist eftir tíma hjá mér, og hvorki ég né snyrtistofan mín er óhrein. Hún starir á mig án þess að segja neitt og þögnin verður erfið.

Eru engir aðrir ættingjar eða erfingjar? spyr ég varlega. Nei, pabbi gat ekki gifst aftur eftir að hann varð æðsti prestur. Mátti ekki einu sinni giftast ekkju.

Og þú …?

Æ, þú veist hvernig þetta er, það fer engin kona í dag beint úr föðurhúsum og giftist. Dætur presta sem verða skækjur eru brenndar og ég skila engum afkomendum, aðeins lifandi trú.

Lyktin úr arninum er að verða kæfandi. Eigum við þá að drífa í þessu? spyr ég.

Hún hverfur inn í eldhúsið og kemur aftur með stóra sveðju og tvo fagurgræna plastbala. Svo opnar hún dyrnar sem liggja út í garðinn og þegar hún fer út elti ég. Þetta þarf ég að klára.

Þegar konan krýpur fyrir framan geitina talar hún blíð lega við hana, reiðir svo sverðið til höggs og ég loka aug unum. Ópið er hræðilegt, ég hef aldrei heyrt jafn hryllilegt hljóð, þetta er eins og mannsrödd og mig langar að hlaupa í burtu en þegar ég opna augun spriklar geitin enn stand andi og blóð bunar í annað ílátið. Svo hnígur hún niður og nú rennur blóðið hægar ofan í seinni balann.

Konan tekur blóðdropa og smyr honum efst á hægri eyrun á okkur báðum, svo tekur hún annan dropa sem hún setur á þumlana. Sjálf fer hún úr skónum og smyr blóði á stóru tá hægri fótar en þegar hún gerir sig líklega til að gera þetta við mig, neita ég að fara úr skónum.

Með hnífnum losar hún skinnið á hægra læri geitarinnar, sker frá feitan bita og sveiflar honum lárétt á móti suðri. Svo hendir hún honum á grillið og hverfur inn í húsið. Ég get ekki hugsað mér að fara aftur þangað inn og sest á fúinn trékoll á meðan ég bíð. Eftir hverju veit ég ekki.

Ég hrekk við þegar ég heyri háan og hjáróma lúðrahljóm og þegar ég lít inn um stofugluggann sé ég konuna blása í lúðurinn fyrir framan arininn. Svo þagnar lúðrahljómurinn blessunarlega þegar hún hverfur lengra inn í húsið en þá tekur við klukknahljómur. Ég hörfa, alveg að girðingunni, og sé hvar konan hangir í reipinu, rólar sér næstum því en dimmur klukknahljómurinn berst yfir bæinn og út á sjó.

Hvernig bregst fólkið hér í þorpinu við svona löguðu? hugsa ég, en um leið kallar konan á mig og ég fer inn þar sem hún ber fram þunnar grillaðar kjötsneiðar.

Máltíðin sem konan framreiðir er einföld en góð og á meðan við gerum okkur geitina að góðu spyr ég hvort hún eigi ekki einhverja vini, segi að kannski sé ekki gott að vera ein við þessar aðstæður. Í sorg.

Við syrgjum ekki, segir konan bara. Svo stendur hún upp, sópar öskunni af marmaraplötunni við altarið og dustar kjólinn.

Konan finnur að ég horfi á hana og hún brosir til mín. Styrkur og virðing eru mínar flíkur. Ég hlæ að framtíðinni.

────────

Þegar við keyrum aftur í bæinn er hún með blóð í krukku í kjöltunni.

Passaðu að sulla þessu ekki í bílinn, segi ég hvöss og hún kinkar auðmjúk kolli.

Ég tek kerfið af þegar við komum á útfararstofuna, segi konunni hvaða liti er best að nota á lík gamals manns og hvernig á að sminka hendurnar. Hún klæðist rauðum serk og hefst strax handa en ég fer fram á kaffistofu og hita mér te.

Eftir dágóða stund kallar hún á mig og ég fer inn. Líkið liggur þarna í öllu sínu litskrúðuga veldi með merki sem hún hefur teiknað á ennið, blóðklessu á hægra eyranu og þuml inum og ég kíki ekki einu sinni á stórutá hægri fótar í hvíta sokknum. Karlinn virðist bara nokkuð rólegur.

Ég er búin, segir konan og skolar krukkuna undan blóð inu og ég spyr ekki hvernig hún komist heim eða hvort hún geti fengið gistingu einhvers staðar, vil bara losna við þetta fólk og ýti henni næstum út um dyrnar.

Gefið konunni ávexti handa sinna og verk hennar munu lofsyngja hana við hliðin, sönglar karlinn en ég flýti mér í kápuna, fer í óreimaða skóna, slekk ljósin og set kerfið á.

Tongue September/October 2026. Excerpted from The Strongest Woman in the World by Steinunn G. Helgadóttir and translated from the Icelandic by Larissa Kyzer. Published by Open Letter. Copyright © 2019 by Forlagið. Translation copyright © 2026 by Larissa Kyzer. Printed with permission. All rights reserved.